Ekologia zaczyna się od naszych codziennych decyzji. Na duże zmiany często
składa się suma małych, codziennych wyborów. Dane wskazują, że co roku
przeciętny Europejczyk kupuje średnio 26, a wyrzuca 11 kilogramów tekstyliów
[1]. Warto zastanowić się, czy w obrębie tej gałęzi naszego życia możemy
podejmować codzienne decyzje, które mogą wpłynąć na środowisko.
Przemysł odzieżowy jest drugi na świecie pod względem zużycia wody niezbędnej do wytwarzania swoich produktów. Jednocześnie stanowi to 20% zużycia wody na całejnaszej planecie. Produkcja jednej podkoszulki to 2 700 litrów wody – tyle, ile dorosły człowiek wypija w około 2,5 roku [2]. Niestety wiele wyrobów włókienniczych po kilkukrotnym użyciu trafia do zwykłych koszy na śmieci, co powoduje, że są spalane lub składowane, a to szkodzi środowisku. A przecież, gdyby były właściwie zagospodarowane, mogłyby jeszcze komuś posłużyć. Coraz więcej mówi się o właściwych wyborach konsumenckich w zakresie kupowania odzieży i butów.
Poniżej znajdziesz kilka z nich.
1. Przejrzyj swoją szafę.
Oddaj lub sprzedaj ubrania w dobrym stanie, których już nie nosisz. Wystaw je w internecie lub na osiedlowym forum internetowym albo zabierz je na targ wymiany ubrań, które są często organizowane lokalnie. Możesz także poszukać organizacji, które zbierają ubrania w dobrym stanie na cele charytatywne. Zadbaj o to, by sprzedaż w internecie odbyła się zgodnie z prawem.
2. Segreguj.
Ubrania, których nie uda Ci się oddać, lub które są bardzo zniszczone, oddaj do Punktu Selektywnego Zbierania Odpadów (PSZOK).
Od 1 stycznia 2025 roku obowiązują w Polsce przepisy, które nakazują gminom prowadzić selektywną zbiórkę odpadów tekstylnych [3]. Oznacza to, że nie możesz wyrzucać starych ubrań i butów do zwykłego pojemnika na odpady zmieszane, ale musisz je dostarczyć do gminnego punktu zbiórki. Gminy mogą prowadzić zbiórkę w formie ogólnodostępnych kontenerów czy zbiórek workowych typu „door-to-door” na wybranych osiedlach, ale nie jest to regułą. Coraz więcej sprzedawców wprowadza możliwość oddawania starych ubrań w zamian za kody rabatowe na zakupy w ich sklepach.
3. Naprawiaj.
Jeśli zniszczone ubranie uda się naprawić – zrób to. W każdym mieście znajdziesz przecież krawcową czy szewca, którzy pomogą przy bardziej skomplikowanych problemach. A pralnie chemiczne pomagają pozbyć się nawet najbardziej uciążliwych plam na ubraniach, które skazaliśmy na porażkę.
4. Wybieraj ubrania z trwałych materiałów.
Naturalne tkaniny, takie jak bawełna organiczna, len czy wełna nie tylko lepiej „się noszą”, ale również łatwiej je przetworzyć. Materiały syntetyczne – nawet jeśli pochodzą z recyklingu – są mniej przyjazne dla skóry i trudniej je poddać kolejnemu przetworzeniu. Zamiast 5 t-shirtów z poliestru, lepiej wybierz jeden bawełniany.
5. Kupuj tylko niezbędne.
Postaw na jakość, a nie na ilość. Spróbuj zbudować szafę kapsułową – to rozwiązanie dzięki któremu przy niedużej ilości ubrań możesz tworzyć ciekawe stylizacje na różne okazje.
6. Kupuj świadomie.
Sprawdzaj metki i szukaj oznaczeń, które mówią np. o braku toksycznych substacji w materiale (np. OEKO-TEX) czy gwarantują etyczną produkcję (np. Fair Wear Foundation). Takie certyfikaty to nie tylko marketing, ale faktyczna kontrola nad jakością produkcji, do której mamy prawo.
7. Kupuj lokalnie i z drugiej ręki.
Szukaj lokalnych producentów i twórców, którzy stawiają na jakość i zrównoważony rozwój, a także prowadzą swoje biznesy etycznie. A jeśli to możliwe, kupuj z drugiej ręki – często możesz trafić na wysokogatunkowe „perełki”, których nie znajdziesz w sieciowym sklepie.
8. Unikaj greenwashingu czyli ekościemy.
Wciąż wiele firm wprowadza konsumentów w błąd używając takich sformułowań jak „eko kolekcja” czy „naturalny materiał” – zawsze warto sprawdzić dokładny skład produktu i to jaki ślad węglowy pozostawia producent, który oferuje ekologiczną kolekcję.
Ekologiczne wybory to nie rewolucja. I chociaż w świecie konsumpcjonizmu łatwo o szybkie i nieprzemyślane zakupy, warto czasami zatrzymać się i zastanowić nad swoimi zakupowymi decyzjami. Czasami kilka małych, świadomych kroków wystarczy, by przyczynić się do efektu w większej skali.
[1] Dane Europejskiej Komisji Gospodarczej https://unece.org/fileadmin/DAM/RCM_Website/RFSD_2018_Side_event_sustainable_fashion.pdf dostęp z 23.06.2025
[2] Dane Ministerstwa Klimatu i Środowiska https://www.gov.pl/web/klimat/tekstylia#:~:text=Zgodnie%20z%20przepisami%20przyj%C4%99tymi%20w,materia%C5%82y%20tekstylne%2C%20odzie%C5%BC%20i%20obuwie dostęp z 23.06.2025
[3] Art. 14 ustawy z 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2019 poz. 1579 t.j.)